Notatnik  opis programu i moliwoci wykorzystania
Notatnik jest prostym edytorem tekstu dostarczanym wraz z systemem Windows. Opisz tutaj krtko t aplikacj, poniewa moe znale wiele zastosowa i jest bardzo dobrze udwikowiona przez wikszo programw odczytujcych ekran. Uruchamia si j, rozwijajc menu Start  Programy  Akcesoria i wybierajc polecenie Notatnik. Edytor ten pozwala na redagowanie dokumentw waciwie bez jakichkolwiek elementw formatowania. Cay tekst jest wywietlony jednolit czcionk o identycznych parametrach. Okno gwne tego programu skada si z paska tytuu, grnego menu, do ktrego moemy przej lewym klawiszem Alt, okna dokumentu i paska statusu, w ktrym podawane s parametry aktualnego pooenia kursora. Sposoby poruszania si po grnym menu okna w aplikacjach systemu Windows opisaem szerzej w drugim rozdziale. W oknie dokumentu moemy wprowadza tekst. Z powodu braku moliwoci jego formatowania obowizuj nieco inne zasady ni w edytorach takich jak Microsoft Word. Nie ma moliwoci wyrwnywania tekstu, ustawiania odlegoci pomidzy wierszami i akapitami czy stosowania rnych tabulatorw. Dopuszczalne jest wic wstawianie pustych linii i wicej ni jednej spacji obok siebie w celu rozmieszczenia tekstu na stronie. W notatniku tekst podzielony jest na wiersze. W zalenoci od ustawienia sposobu zawijania wierszy kady z nich bdzie amany w miejscu, gdzie koczy si okno programu, lub tam, gdzie naciskajc Enter, wprowadzimy znak koca wiersza. Sposb zawijania wierszy moemy zmieni w menu Format. Jest to szczeglnie wane, gdy do odczytywania treci dokumentu tekstowego uywamy programu udwikowiajcego, poniewa gdy wiersz nie mieci si w oknie na szeroko, moe nie zosta odczytany w caoci. 
Opisz teraz pokrtce najwaniejsze, znajdujce si w grnym menu notatnika funkcje tego programu. W menu Plik mamy do dyspozycji siedem polece. Aby utworzy nowy pusty dokument, wybieramy Nowy lub skrt Control+N. W oknie dokumentu pojawi si wtedy puste okno, a jeeli znajdujcy si tam wczeniej tekst nie zosta zapisany, zostanie wywietlony stosowny komunikat z pytaniem. Kolejne polecenie to Otwrz. Umoliwia ono otwarcie pliku tekstowego znajdujcego si ju na dysku komputera. Moemy je wywoa, wybierajc Otwrz lub skrtem Control+O. Notatnik obsuguje pliki tekstowe w czterech formatach kodowania znakw, a mianowicie: ANSI, Unicode, big-endian Unicode i UTF-8. Domylny to standard ANSI. Wicej informacji o standardach Unicode i UTF-8 mona znale na oficjalnej stronie Unicode Consortium pod adresem unicode.org. W notatniku do otwierania plikw zastosowano standardowe w systemie Windows okno dialogowe. Po jego otwarciu kursor zawsze znajdzie si w polu edycyjnym Nazwa pliku. Okna dialogowe do otwierania plikw w rodowisku Windows s bardzo podobne. Mona wic tutaj zastosowa zasady jego obsugi, ktre opisaem w czci dotyczcej okien dialogowych w nastpnym rozdziale tego podrcznika. Okno to zostao rwnie bliej opisane w podrczniku do nauki programu Microsoft Excel, ktry jest nieodpatnie udostpniony pod adresem www.podreczniki.fps.org.pl. Do wyboru standardu kodowania znakw narodowych suy lista Kodowanie. Moemy na niej wybra jeden z czterech wymienionych wyej standardw. Dwa nastpne polecenia to Zapisz i Zapisz jako. Podczas pracy na niezapisanym jeszcze wczeniej dokumencie dziaaj one identycznie, czyli zapisuj na dysku w pliku tekstowym wprowadzony wczeniej tekst. Operacja ta bdzie poprzedzona wywietleniem okna dialogowego Zapisz jako. Jeli dokument tekstowy, ktry wanie edytujemy, by ju zapisywany, to polecenie Zapisz spowoduje tylko zapisanie aktualnej wersji tekstu w tym samym folderze i pod t sam nazw. Okno dialogowe Zapisz jako jest rwnie typowym, jakie stosuje si w systemie Windows z dodatkow list do wyboru standardu kodowania znakw narodowych. Przejd teraz do ustawie strony w menu Plik. Przed rozpoczciem wydruku warto sprawdzi i ewentualnie zmodyfikowa parametry znajdujce si w wywietlonym w ten sposb oknie. Moemy wic wybra rozmiar i orientacj papieru, na jakim chcemy drukowa, wielko czterech marginesw w milimetrach oraz nagwek i stopk kadej strony. Bliej opisz moliwoci wyboru nagwka i stopki. Aby zmieni zawarto wspomnianych elementw kadej ze stron, naley zmodyfikowa zawarto pl edycyjnych o tych nazwach w okienku Ustawienia strony. Dowolny tekst wpisany do pl edycyjnych Nagwek i Stopka bdzie drukowany na kadej stronie dokumentu. Oprcz zwykego tekstu program umoliwia uycie znakw specjalnych powodujcych automatyczne wstawienie nazwy pliku, aktualnej daty, czasu itp. Znak taki musi by poprzedzony symbolem &. eby wywietli znak &, musi on by wstawiony dwukrotnie obok siebie. Moemy uy nastpujcych symboli: &p  wstawia numer strony, &d  aktualn dat, &t  aktualny czas, &f  nazw pliku, pod jak zapisany jest otwarty dokument. Mona oczywicie czy zwyky tekst ze znakami specjalnymi. Na przykad cig znakw Data wydruku &d spowoduje wydrukowanie sw Data wydruku z dat, kiedy dokonano wydruku. Zarwno nagwek, jak i stopka mog by wyrwnane do lewej, do rodka, jak i do prawej strony. Aby ustawi ten parametr, ca tre nagwka czy stopki naley poprzedzi znakami &l  do lewej, &c  do rodka lub &r  do prawej. Kolejne polecenie w menu Plik to drukuj, dostpne rwnie ze skrtu Control+P. Po jego wybraniu wywietli si standardowe okno drukowania w systemie Windows, na ktrym wybieramy domylny przycisk Drukuj, a wczeniej wybieramy drukark i zakres drukowanych stron. I ostatnie polecenie w menu Plik to Zakocz, jego zadaniem jest zamknicie caej aplikacji. 
Menu Edycja zawiera standardowe polecenia do wykonywania operacji przy uyciu schowka, takich jak kopiowanie, wycinanie i wklejanie zaznaczonych fragmentw tekstu. Zaznaczanie odbywa si w notatniku w analogiczny sposb jak w programie Microsoft Word, co zostao omwione w drugim rozdziale. Bardzo przydatna jest funkcja cofania ostatnich zmian w tekcie dostpna tutaj lub pod skrtem klawiaturowym Control+Z. W dalszej kolejnoci mamy kilka polece, ktrych wywoanie powoduje wywietlenie okna dialogowego. Su one do znajdowania fragmentu tekstu (skrt Control+F i F3), zamieniania dowolnego cigu znakw na inny (skrt Control+H) oraz przechodzenia do dowolnego wiersza dokumentu (skrt Control+G). To ostatnie polecenie dziaa tylko wtedy, gdy wyczone jest zawijanie wierszy w menu Format, poniewa tylko wtedy cay wiersz tekstu wywietlany jest w jednym wierszu okna dokumentu niezalenie od tego, czy mieci si w nim, czy nie. Do zaznaczania caego tekstu wykorzystamy polecenie Zaznacz wszystko lub skrt Control+A. Ostatnie polecenie w menu Edycja to Data i godzina. Jego zadaniem jest wstawienie do tekstu, w miejscu gdzie znajduje si kursor, aktualnej godziny i daty. Mona je take wczy, naciskajc klawisz funkcyjny F5.
W menu Format znalazy si dwa polecenia. Pierwsze z nich to wspomniane ju Zawijanie tekstu, dziaajce jak przecznik, a drugie to Czcionka, powodujce wywietlenie okna dialogowego do zmiany atrybutw czcionki uytej do wywietlania caego tekstu. Zmiana wybranych atrybutw czcionki powoduje, e wszystkie znaki w dokumencie bd wywietlane w wybrany sposb. Wybrane tutaj ustawienia zostan zapamitane przez program i zastosowane do kadego otwieranego dokumentu. Nie jest to wic formatowanie otwartego czy zaznaczonego tekstu, ale zmiana ustawie programu. 
Menu Widok umoliwia pokazanie lub ukrycie paska statusu okna. Wywietlajc go, mona w atwy sposb kontrolowa pooenie kursora w dokumencie poprzez odczytanie informacji na nim pokazanej. Ostatnie menu to Pomoc. Pod poleceniem Tematy pomocy ukryta jest pomoc do programu Notatnik. Jest ona wykonana w tradycyjny dla rodowiska Windows sposb i czytelnie dla wikszoci programw odczytujcych ekran. 
Ciekaw funkcj notatnika, szczeglnie dla osb pracujcych na tekstach, do ktrych stale dopisywane s nowe treci, jest moliwo doczania w ostatniej linii tekstu czasu i daty zapisu pliku na dysku. Aby funkcja ta dziaaa, w pierwszej linii tekstu musi znale si cig znakw .LOG i musi to by jedyna zawarto naszego pierwszego wiersza. 
To waciwie wszystkie waniejsze funkcje i moliwoci programu Notatnik. Pomimo e jest to bardzo prosty edytor, znajduje szerokie zastosowanie, szczeglnie wrd niewidomych czy sabowidzcych uytkownikw. Zapisywany przy jego uyciu tekst jest pozbawiony formatowania i dziki temu zajmuje bardzo mao miejsca na twardym dysku czy innym noniku danych. W systemie Windows XP notatnik zosta powanie zmodyfikowany i ulepszony. Pozwala ju na otwieranie i zapisywanie duych plikw. Notatnik jest bardzo czsto wykorzystywany przez administratorw i programistw do tworzenia rnorodnych skryptw i kodu programu. Pomimo swojej prostoty jest niezawodny i atwy w uyciu oraz pozwala na pen kontrol nad wprowadzanym tekstem. 